Vraag: Hoe kan kankerbestrijding  efficiënter en veiliger worden?
Antwoord: Door ‘personalised medicine’, waarbij meer rekening wordt gehouden met de individuele kenmerken van de patiënt en zijn ziekte.


Kanker is vandaag nog steeds een belangrijke doodsoorzaak in België. Maar liefst de helft van de patiënten overlijdt aan de gevolgen ervan. Omwille van dit grote leed heeft de medische wereld de voorbije decennia fors geïnvesteerd in de zoektocht naar efficiëntere behandelingen, en de resultaten geven steeds meer hoop. Het inzicht in de werking van kanker is groter dan ooit. Hierdoor kunnen doelgerichte therapieën  worden ontwikkeld op maat van iedere patiënt, ook wel ‘personalised medicine’ genoemd.
 

“Een therapie op maat van de patiënt kan de werkzaamheid en veiligheid van behandelingen vergroten”

Iedere patiënt is uniek
Patiënten met eenzelfde diagnose kunnen door onderliggende genetische factoren en omgevingsfactoren verschillend reageren op dezelfde behandeling. Terwijl een standaardbehandeling voor de ene patiënt goed werkt, kan het voor een andere patiënt niet het gewenste effect hebben. Veel kankersoorten worden bovendien niet aangestuurd door één enkele genmutatie of –fusie. Hierdoor kunnen blokkades die traditionele geneesmiddelen opzetten teniet worden gedaan wanneer de tumor een ontsnappingsmechanisme vindt. Niet enkel het subtype van de aandoening, maar ook de individuele kenmerken van de patiënt, zoals de snelheid waarmee een geneesmiddel wordt afgebroken door het lichaam, zijn hierbij van belang. Een therapie op maat van de patiënt  kan de werkzaamheid en veiligheid van behandelingen vergroten.

Personalised medicine
Therapie op maat is natuurlijk niet nieuw. Artsen streven er steeds naar om een behandeling te baseren op hun beoordeling van de individuele patiënt, onderbouwd met de juiste diagnostiek en kennis. Maar nu er steeds meer inzicht wordt verworven in de biologie van kanker, de systemen en aangrijpingspunten die door de tumoren ontregeld worden alsook de mechanismen in ons lichaam die een tumorgroei ondersteunen, kan nu vaker het juiste middel aan de juiste patiënt worden gekoppeld. Dankzij deze vooruitgang kunnen met andere woorden beslissingen worden genomen op basis van steeds verfijnder wetenschappelijk bewijs dat op individuele patiënten van toepassing is, in plaats van gebaseerd op onderzoek bij een algemene groep patiënten. In dit kader kunnen meer doelgerichte medicijnen worden ontwikkeld of bestaande therapieën worden gecombineerd, met het oog op een geïndividualiseerde en optimale behandeling.

Ontwikkeling van doelgerichte medicijnen
De ontwikkeling van nieuwe middelen is helaas een complex en langdurig proces, met beperkte kans op succes en daarom erg kostbaar. Bovendien bestaan er vele subtypes van kanker en soorten patiënten die zeldzamer zijn, waardoor het moeilijker wordt om er wetenschappelijk onderbouwd onderzoek naar te voeren. Daardoor moet steeds een afweging worden gemaakt tussen het risico dat voortvloeit uit het gebruik van minder uitvoerig geteste geneesmiddelen, tegen de voordelen die deze geneesmiddelen kunnen bieden aan zeldzame patiënten. Steeds meer overheden stimuleren daarom verder onderzoek naar zulke geneesmiddelen, wat farmaceutische bedrijven financieel toelaat om zich te verdiepen in doelgerichte oplossingen. Het spreekt voor zich dat het hier gaat over een werk van lange adem, terwijl er ook op korte termijn oplossingen nodig zijn.

Combinatie van bestaande therapieën
Een nieuwe strategie is daarom het combineren van therapieën, waardoor de kans om de ziekte te controleren aanzienlijk verhoogt. Door deze combinatie zal de tumor immers minder snel een ontsnappingsmechanisme vinden. De gebruikte therapieën verschillen hierbij van patiënt tot patiënt, gebaseerd op specifieke diagnostische testen. Hoewel de voorbereiding meer tijd en inspanning vraagt vooraleer kan worden aangevangen met de effectieve behandeling van de patiënt, zorgt het voor een grotere slaagkans. Deze aanpak is reeds succesvol gebleken bij hiv-infecties en wordt nu steeds meer toegepast voor kankerbehandeling. Bijkomend onderzoek zal aantonen hoe verschillende therapieën het beste kunnen worden gecombineerd per individuele patiënt.

Hoop
In de nabije toekomst zal de beslissing voor de behandeling van de kankerpatiënt dus afgestemd worden op grondige kennis van hun individuele tumor en zullen betere resultaten in klinische studies kunnen worden geboekt. Werken vanuit deze visie, op basis van grondige kennis van de persoonlijke karakteristieken van de individuele patiënt, biedt de mogelijkheid om in de toekomst een oplossing op maat te bieden. Zo zal de negatieve impact van kanker kunnen worden verminderd en het leven van de patiënt worden verlengd en vergemakkelijkt. Patiënten verdienen immers niets minder.

 

Kanker treft vooral oudere mensen
Respectievelijk 65% van de vrouwen en 75% van de mannen zijn 60 jaar of ouder op het moment van de diagnose  

 

 
Per jaar worden in België zo’n 60.000 nieuwe diagnoses van kanker geregistreerd (de niet-melanome huidkankers niet meegerekend).

 

 
Gemiddeld één man op de drie en één vrouw op de vier wordt met kanker geconfronteerd voor zijn/haar 75e verjaardag.

 

 
Wereldwijd worden er per jaar zo’n 12,7 miljoen nieuwe diagnoses vastgesteld, waarvan 5,6 miljoen in ontwikkelde landen en 7,1 miljoen in ontwikkelingslanden.

 

 
Jaarlijks sterven wereldwijd ongeveer 7,6 miljoen patiënten aan de gevolgen van kanker. Dat is gemiddeld 21.000 kankerdoden per dag. Er wordt voorspeld dat tegen 2030 het aantal kankerdiagnoses per jaar zal toenemen tot 21,4 miljoen.

 

 
In ontwikkelde landen zijn de grootste bekende oorzaken van kanker voeding (30%), tabak (16%) en infecties (8%).

 

 
In ontwikkelingslanden zijn de grootste bekende oorzaken van kanker infecties (26%), voeding (20%) en tabak (10%).

 

 
Bij Europese kinderen jonger dan 15 jaar zijn de voornaamste vormen van kanker de ziekte van Hodgkin (28%), lymfatische leukemie (26%) en tumoren van het centrale zenuwstelsel (22%).