De ziekte van Parkinson heeft een erg grote impact op het leven van de patiënt, met niet alleen de vooral gekende motorische, maar ook niet-motorische verschijnselen zoals depressie, obstipatie, geurverlies of een minder alert voorkomen.

Huidige technieken zoals diepe hersensimulatie en een pomp die een medicijn op continue wijze toedient,  helpen patiënten in een gevorderd stadium een kwaliteitsvoller leven te leiden, vertelt Jo Leenders van het Ericaziekenhuis in Geel, die als neuroloog de ziekte van Parkinson behandelt.

“De laatste jaren zijn we er steeds meer van overtuigd dat ook niet-motorische verschijnselen aan de ziekte gelinkt kunnen worden”

Parkinson is een neurologische verouderingsziekte die onder meer een impact heeft op het starten en het snel uitvoeren van een beweging, legt dokter Leenders uit. ‘Onder de symptomen van een vroegtijdige veroudering van bepaalde delen van de hersenen zien we startproblemen, aarzelingen en vertragingen, verstijving, verlies van evenwichtreflexen en ook beven. Dat laatste is het meest gekende symptoom van de ziekte van Parkinson, maar het is dus niet het enige element. Meer zelfs, de laatste jaren zijn we er steeds meer van overtuigd dat ook niet-motorische verschijnselen aan de ziekte gelinkt kunnen worden.’

Niet-motorische effecten
Zeker in het begin en in de laatste fasen van de ziekte treden er niet-motorische effecten op. Die zijn echter minder specifiek en kunnen ook bij andere ziekten voorkomen. ‘Traagheid van bewegen of een minder alert voorkomen bijvoorbeeld, kunnen zowel een teken zijn van een depressie als van de ziekte van Parkinson’, legt dokter Leenders uit. ‘Andere symptomen zoals geur- of smaakverlies zijn moeilijker te testen. En ook een verstoring van de bloeddrukregeling of darmklachten kunnen symptomen van Parkinson zijn. Op zich is het niet zo moeilijk de diagnose van Parkinson te stellen, al bestaan er ook zeldzamere varianten met specifiekere kenmerken waarbij de uiteindelijke diagnose pas met zekerheid na het overlijden gesteld kan worden.’

De oorzaak van vroegtijdige veroudering van de hersenen kan aan verschillende factoren gelinkt worden. Zo kan er in sommige families een genetische voorbeschiktheid zijn, maar ook invloeden van buitenaf zoals de blootstelling aan zware metalen en toxische stoffen zouden een rol kunnen spelen. De ziekte heeft in elk geval een enorme impact op het leven van de patiënt, al kan die gemiddeld tien jaar na de diagnose op afdoende wijze onder controle worden gehouden door middel van orale medicatie. ‘Patiënten moeten in die periode vaak al hun levensritme aanpassen. Toch zijn er heel wat mensen die nog lange tijd beroepsmatig en sportief actief kunnen zijn. De impact van de ziekte en de medicatie is er echter wel, maar de effecten zijn zeer individueel.’

Behandeling op langere termijn
Wanneer men langere tijd aan de ziekte van Parkinson lijdt en de hersenen sterker verouderen, wordt het moeilijker de juiste behandeling te geven, vertelt dokter Leenders nog. ‘Geef je iets te veel medicijn, dan werkt het te sterk, en geef je te weinig, dan valt het effect helemaal weg. Patiënten schommelen dus heel sterk tussen nog veel kunnen en helemaal niets. In het begin hangt dat nog nauw samen met de gegeven medicijnen, maar wanneer de ziekte vordert, worden de symptomen oncontroleerbaar. Dan staan mensen bijvoorbeeld aan een zebrapad, maar kunnen ze niet vertrekken als het licht op groen springt. In die gevallen kiezen we voor diepe hersensimulatie of een pomp.’

Bij een behandeling met een pomp wordt een medicijn in gelvorm, een combinatie van de stoffen levodopa en carbidopa, via een buisje door de buikwand in de maag en dunne darm in een continue stroom vrijgegeven, waardoor fluctuaties of schommelingen in de dosis zoals bij de inname van een pil vermeden worden. ‘. Een nadeel is de hoge prijs van het geneesmiddel. We kunnen dit niet zomaar aanbieden aan een patiënt, want de behandeling moet eerst worden goedgekeurd door een commissie van deskundigen. Maar wie er echt nood aan heeft is hier zeer bij gebaat.

‘Naast de continue toediening van medicijnen om het dopaminegehalte op peil te houden,  maakt men ook vaak gebruik van diepe hersenstimulatie of DBS. Dit betekent dat elektroden in de hersenen gekoppeld worden aan een toestel dat elektrische pulsen genereert. Voor deze behandeling is een hersenoperatie nodig . Tot slot raden we ook aanvullende behandelingen aan zoals kinesitherapie of logotherapie om de symptomen te helpen verminderen, naast hulpmiddelen om de leefomgeving anders in te richten.’

BARBARA VANDENBUSSCHE
redactie.be@mediaplanet.com