• Behandeling
  • Prognose
Prof. Patrick Pauwels

"Gerichte geneesmiddelen, een alternatief bij de behandeling van longkanker"

Wat zijn de voordelen van een gerichte behandeling?

Patrick Pauwels: “De standaardbehandeling voor gemetastaseerde longkanker is chemotherapie. Bij een gerichte behandeling dien je een geneesmiddel toe dat gericht is tegen een oncogene mutatie. De patiënt kan het geneesmiddel thuis innemen en hoeft dan niet meteen een chemotherapie te krijgen. Zijn levenskwaliteit en zijn overleving zullen dan beter zijn.”

Hoe kies je het juiste gerichte geneesmiddel?

P. P.: “Je moet de genetische mutatie kennen die ten grondslag ligt aan het ontstaan van de kankercellen bij de patiënt. In bijna 90% van de gevallen is de longkanker al gemetastaseerd op het ogenblik dat de diagnose wordt gesteld. Als de tumor perifeer in de longen zit, is hij niet erg toegankelijk en kan je moeilijk een bronchoscopie met een klassieke biopsie uitvoeren. Soms leent de toestand van de patiënt zich ook niet voor een vrij invasieve chirurgische biopsie. Als het nagenoeg onmogelijk is om tumoraal weefsel af te nemen, nog altijd de gouden standaard, nemen we onze toevlucht tot een vloeibare biopsie, een bloedafname. Je kan immers DNA van tumorcellen terugvinden in het bloed zonder dat je daartoe weefsel hoeft te biopteren. Zo kan je “schrijffouten” in het DNA opsporen, en op grond daarvan kies je het gerichte geneesmiddel dat de foutieve cellen zal uitschakelen.”

Waarom zijn die bloedonderzoeken zo belangrijk?

P. P.: “Je kunt ermee nagaan of de patiënt kan worden behandeld met gerichte geneesmiddelen en of die een gunstig effect hebben. Bij longkanker leidt de T790M-mutatie van het gen dat codeert voor EGFR (receptor voor epidermale groeifactor) tot resistentie tegen een  behandeling met EGFR-tyrosinekinaseremmers. Met een bloedafname kan je die mutatie opsporen en de patiënt vervolgens behandelen.”

Prof. Dr. Johan Vansteenkiste

"Betere prognose dankzij EGFR-inhibitoren"

Wat zijn EGFR-inhibitoren?

"EGFR-inhibitoren zijn een doelgerichte therapie tegen longkanker. Ze richten zich op een eiwit dat zich vooral of uitsluitend aan het oppervlak van de tumorcellen bevindt. Dit eiwit, de epidermale groeifactorreceptor (EGFR), speelt een zeer belangrijk rol bij de groei van de tumor. Door dit dus te blokkeren kan kanker zeer efficiënt worden behandeld, en met veel minder nevenwerkingen."

"Het onderliggende aspect van zo’n doelgerichte therapie is uiteraard wel dat we eerst het doel moeten definiëren. Het tumoraal type van EGFR-eiwit moet er ook zijn. Dit kan worden bepaald via een mutatieanalyse. Bij de Westerse bevolking heeft zo’n 10 à 15 procent van de patiënten met een longtumor dit specifieke kenmerk."

Wat zijn de voordelen?

"Het resultaat is dat via EGFR-remmers 80% van de patiënten zijn tumor onder controle krijgt, terwijl dat bij chemotherapie slechts 40% is. In vergelijking met vroeger is ook de gemiddelde overleving verdubbeld. Patiënten die dit eiwit dragen kunnen hierdoor nog verschillende jaren leven, mét een goede levenskwaliteit. Bovendien kunnen ze thuis blijven wonen, want de behandeling bestaat simpelweg uit het innemen van tabletten."

Kan hiermee kanker worden genezen?

"Op een bepaald ogenblik zal de tumor nieuwe methoden vinden om te ontsnappen aan deze behandeling. Dit doet hij meestal door een genetische verandering te ondergaan waarbij het eiwit deels van structuur verandert."

"Daarom werden er intussen middelen van de 2de en 3de generatie ontwikkeld die ook het veranderde eiwit kunnen blokkeren. Het is dus een afwisseling van aanvallen van de tumor en tegenaanvallen door de tumor. Het huidige onderzoek spitst zich bijgevolg toe op het vinden van 4de generatie inhibitoren."